กุสโลปมชาดก: การเลือกทางที่ถูกต้อง

กุสโลปมชาดก

ณ แคว้นโกศล อันเป็นแคว้นที่มีความเจริญรุ่งเรืองและเป็นที่ตั้งของเมืองสาวัตถี อันเป็นเมืองอันศักดิ์สิทธิ์ที่พระพุทธองค์ทรงโปรดประทับอยู่ ณ วัดพระเชตวันมหาวิหาร ในยุคสมัยนั้น มี “พราหมณ์ผู้หนึ่ง” อาศัยอยู่กับครอบครัวอันเป็นที่รัก เขาเป็นผู้มีความรู้ทางศาสนา และมีชื่อเสียงในความเฉลียวฉลาด แต่ในขณะเดียวกัน เขาก็เป็นคนขี้เกียจ และชอบหาข้ออ้างเพื่อหลีกเลี่ยงการทำงาน เขาใช้ชีวิตไปวันๆ โดยไม่ได้คิดถึงอนาคต หรือการพัฒนาตนเอง

วันหนึ่ง ขณะที่เขากำลังนั่งเล่นอยู่ใต้ร่มไม้ริมทาง ได้มี “พระโพธิสัตว์” ซึ่งกำลังบำเพ็ญบารมี เสวยพระชาติเป็น “ปุโรหิต” ผู้ทรงปัญญาของพระราชา ทรงเดินทางผ่านมาทางนั้น

ปุโรหิตเห็นพราหมณ์ผู้นั้นกำลังนั่งเฉื่อยชาอยู่ จึงทรงเข้าไปหาด้วยความปรารถนาดี “ท่านพราหมณ์ ท่านนั่งอยู่ที่นี่เช่นนี้ มีอะไรให้ข้ารับใช้หรือไม่”

พราหมณ์เงยหน้าขึ้นมองด้วยความแปลกใจ “ไม่มีอะไรหรอกท่านผู้เจริญ ข้าเพียงแค่นั่งพักผ่อน”

ปุโรหิตทรงสังเกตเห็นความเฉื่อยชาของพราหมณ์ จึงทรงเอ่ยเตือน “ท่านพราหมณ์ การนั่งเฉื่อยชาเช่นนี้ หาประโยชน์อันใดไม่ ท่านไม่คิดจะทำมาหากิน หรือพัฒนาชีวิตของท่านบ้างหรือ”

พราหมณ์หัวเราะเบาๆ “ท่านพูดเหมือนไม่เข้าใจโลก ชีวิตนี้มันสั้นนัก จะไปเร่งรีบทำอะไรมากมาย การหาความสุขเล็กๆ น้อยๆ เช่นนี้ ก็ดีแล้ว”

ปุโรหิตทรงเห็นว่าพราหมณ์ผู้นี้ยังหลงอยู่ในความประมาท จึงทรงเลือกที่จะใช้ “อุบาย” เพื่อสอนสั่ง

“ท่านพราหมณ์” ปุโรหิตกล่าว “ข้ามีเรื่องจะเล่าให้ท่านฟัง เรื่องนี้เป็นอุทาหรณ์สอนใจ หากท่านฟังแล้วอาจจะเปลี่ยนความคิดของท่านได้”

พราหมณ์ผู้ขี้เกียจสนใจที่จะฟัง จึงพยักหน้า “ท่านเล่ามาเถิด ข้าจะตั้งใจฟัง”

ปุโรหิตจึงเริ่มเล่า “กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มี “กบสองตัว” อาศัยอยู่ในบ่อน้ำแห่งหนึ่ง กบทั้งสองตัวเป็นเพื่อนรักกัน วันหนึ่ง บ่อน้ำที่พวกเขาอาศัยอยู่เกิดแห้งขอดขึ้นอย่างกะทันหัน”

“กบตัวแรก” ปุโรหิตเล่าต่อ “ตกใจมาก และคิดว่าโลกทั้งใบกำลังจะพังทลายลงมา มันเริ่มคร่ำครวญ และหมดอาลัยตายอยาก มันคิดว่าไม่มีทางรอดไปได้ และเลือกที่จะยอมตายไปกับบ่อน้ำ”

“ส่วนกบตัวที่สอง” ปุโรหิตกล่าว “แม้จะตกใจเช่นกัน แต่ก็ยังมีความหวัง มันคิดว่า “บ่อน้ำนี้แห้งไป ก็แสดงว่ายังมีที่อื่นที่มีน้ำอยู่” มันจึงรวบรวมกำลัง กระโดดออกจากบ่อน้ำอย่างไม่คิดชีวิต เพื่อออกไปหาแหล่งน้ำใหม่”

“ในที่สุด กบตัวที่สองก็พบกับ “บ่ออีกแห่งหนึ่ง” ซึ่งเต็มไปด้วยน้ำใสสะอาด มันดีใจมาก และใช้ชีวิตอย่างมีความสุขในบ่อน้ำแห่งใหม่นั้น”

ปุโรหิตเงยหน้ามองพราหมณ์ “ท่านพราหมณ์ ท่านคิดว่าชีวิตของกบสองตัวนี้ แตกต่างกันอย่างไร”

พราหมณ์เงียบไปครู่หนึ่ง ก่อนจะตอบ “กบตัวที่สองย่อมดีกว่า เพราะมันเลือกที่จะหาทางรอด”

“ถูกต้องแล้ว!” ปุโรหิตกล่าวย้ำ “ชีวิตของเราก็เช่นกัน เมื่อเผชิญกับอุปสรรค เรามีทางเลือกสองทาง คือยอมแพ้เหมือนกบตัวแรก หรือสู้ต่อไปเพื่อหาทางออกเหมือนกบตัวที่สอง”

“ท่านพราหมณ์ ท่านจงคิดดูว่า ชีวิตของท่านเหมือนกบตัวไหน ท่านเลือกที่จะนั่งเฉื่อยชา ยอมให้ชีวิตไหลไปเหมือนน้ำแห้ง หรือท่านจะลุกขึ้นสู้ เพื่อหา “บ่อน้ำใหม่” แห่งความสุขและความสำเร็จให้กับชีวิตของท่าน”

คำสอนของปุโรหิตนั้นได้เข้าถึงจิตใจของพราหมณ์ผู้นั้น เขาเริ่มตระหนักถึงความผิดพลาดในการใช้ชีวิตของตนเอง เขาขอบคุณปุโรหิตสำหรับคำสอนอันล้ำค่า และตัดสินใจที่จะเปลี่ยนแปลงตนเอง

นับตั้งแต่นั้นมา พราหมณ์ผู้นั้นก็เลิกนิสัยขี้เกียจ เขากลายเป็นคนขยันหมั่นเพียร ประกอบสัมมาอาชีพ และพัฒนาตนเองจนมีชีวิตที่ดีขึ้น